Ἑλληνομουσεῖον (τό). Ὀνομασία διδομένη πολλαχοῦ, ἐπὶ Τουρκοκρατίας, εἰς τὰ σχολεῖα ἀνωτέρων πως σπουδῶν. Περί «κοινῶν ἑλληνομουσείων ἐπ᾿ ὠφελείᾳ τοῦ γένους κοινῇ» γίνεται λόγος καὶ ἐν σιγιλλίῳ τοῦ Οἰκουμενικοῦ πατριάρχου Γρηγορίου Ε', ἐκδοθέντι κατ᾿ Αὔγουστον τοῦ 1819.


Σ᾿ αὐτὸν τὸν διαδικτυακὸ χῶρο, ποὺ ἀπευθύνεται στοὺς φίλους τῆς χώρας τῶν Ἀγράφων, φιλοξενοῦνται κείμενα, ἄρθρα, μελέτες, ἀνακοινώσεις, βιβλία εἰκόνες, ταινίες ποὺ ἀφοροῦν ἢ παραπέμπουν στὴν ἱστορία, τὸν πολιτισμό, τὶς παραδόσεις, τὸ φυσικὸ περιβάλλον τοῦ ἱστορικοῦ χώρου τῶν Ἀγράφων, ὅπως αὐτὸς ἦταν γνωστὸς στὴν ὕστερη βυζαντινὴ ἀλλὰ καὶ μεταβυζαντινὴ ἐποχή. Σκοπὸς τῆς δημιουργίας του εἶναι νὰ γίνουν γνωστὰ καὶ νὰ ἀναδειχθοῦν, κατὰ τὰς δυνάμεις ἡμῶν, ὅλα ἐκεῖνα τά ‒ἀνὰ τοὺς αἰῶνες‒ ἰδιαίτερα χαρακτηριστικὰ γνωρίσματα τοῦ τόπου μας καὶ τῶν ἀνθρώπων του.

Τετάρτη, 4 Ιανουαρίου 2017

Ο ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ π. ΠΕΤΡΟΣ ΚΑΡΑΒΙΑΣ († 5 Ἰανουαρίου 1819)

πὼς οἱ ὄντως ταπεινόφρονες
ἀποθνήσκουν εἰς περίοδον
ὅπου δὲν ἐπιτρέπονται
οὔτε τὰ πλήρη μνημόσυνα.  π. Ν. Μ.

«Ὁ οἰκονόμος καὶ διδάσκαλος τοῦ Καρπενησίου Πέτρος Καραβίας [ὁ Πανταζάτος]»
(Ἰθάκη περ. 1750 – Καρπενήσι 1819)

Γενικὰ Ἀρχεῖα τοῦ Κράτους, κώδ. 242, φ. 2r.. Ὁ μαθητὴς  τοῦ  Πέτρου τοῦ Ἰθακησίου, λόγιος καὶ προεστὸς τοῦ Καρπενησίου Γ. Ἀ. Ἰατρίδης, καταγράφει τὴν κοίμηση τοῦ διδασκάλου του.

                                           ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠ. ΤΣΙΩΛΗΣ 

          Δεῖτε τὴν ὑπόλοιπη μελέτη, ἐδῶ:

Δευτέρα, 2 Ιανουαρίου 2017

2/3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ. ΜΝΗΜΗ ΑΛΕΞ. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ· ΚΑΙ ΜΑΡΙΚΑΣ ΦΡΑΓΚΙΣΤΑ

Μαρίκα Φιλοκλ. Γεωργιάδου (1869-1907)
“…κατήγετο ἐκ Λαμίας, ἐκ τῆς οἰκογενείας Φραγκίστα..

Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851-1911) ἕνα ἕτος περίπου πρὸ τῆς ὁριστικῆς ἀναχωρήσεώς του ἀπὸ τὴν Ἀθήνα γιὰ τὴν γενέτειρά του Σκιάθο, ὅπου καὶ παρέμεινε μέχρι  τῆς κοιμήσεώς του (2 Ἰανουαρίου 1911), συμμετέχει καὶ στὸ μνημόσυνο, στὴν δέηση ὑπὲρ ἀναπαύσεως τῆς ψυχῆς τῆς Μαρίκας συζύγου τοῦ Δημάρχου Σκιάθου Φιλοκλέους Γεωργιάδη (1845-1936). 
Ἀλ. Παπαδιαμάντης,
ὑπὸ Σωτ. Σόρογκα
Ἡ Μαρίκα ἦταν θυγατέρα τοῦ Χαραλάμπους Φραγκίστα καὶ ἐγγονὴ τοῦ προεπαναστατικοῦ ἀγωνιστῆ καὶ μετεπαναστατικοῦ στρατιωτικοῦ Γιαννάκη Φραγκίστα (1776-1856) τοῦ ὁποίου ἡ γενέτειρα ἦταν ἡ Ἀνατολικὴ Φραγκίστα τῶν Ἀγράφων. Ἀγραφιώτικης καταγωγῆς ἡ Μαρίκα παντρεύτηκε τὸν Φιλοκλῆ Γεωργιάδη ἀπὸ τὴν Σκιάθο καὶ ἀπώτερη καταγωγὴ ἀπὸ τὴν Βάβδο τῆς Χαλκιδικῆς. Ὁ Φιλοκλῆς Γεωργιάδης ἀσχολοῦνταν μὲ χρηματιστικὲς δραστηριότητες στὴ Σκιάθο ἀλλὰ καὶ τὴν Ἀθήνα. Ἡ ἀγραφιώτικης καταγωγῆς σύζυγός του πεθαίνει αἰφνιδίως στὴν Ἀθήνα σὲ ἡλικία 38 ἐτῶν τὸ 1907. Πιθανὴ ἡμερομηνία θανάτου της ἡ 2α Ἰανουαρίου 1907 ἀφοῦ σύμφωνα μὲ ὅσα καταγράφονται στὸ Ταφολόγιο τοῦ ἔτους 1907 τοῦ Α΄ Κοιμητηρίου Ἀθηνῶν θάπτεται ἐκεῖ στὶς 3 Ἰανουαρίου. 
Καταχώριση τῆς ταφῆς τῆς Μαρί(κ)ας Φ. Γεωργιάδου
στο «Βιβλίον τῶν ἐν τῷ Α΄ Νεκροταφείῳ θαπτομένων».
  Στὶς 11 Ἰανουαρίου 1907 μὲ καταχώρισή τους στὸν Ἀθηναϊκὸ Τύπο (Ἐφημερίδα «Ἐμπρός» 11 Ἰανουαρίου 1907) ὁ σύζυγός της καὶ ἡ εὐρύτερη οἰκογένειά της ἐκφράζουν τὶς εὐχαριστίες τους σὲ ὅσους συμμετεῖχαν στὸ πένθος τους γιὰ τὴν κοίμηση τῆς Μαρίκας:
«Μόλις συνελθόντες ἐκ τῆς πληξάσης ἡμᾶς διὰ τοῦ θανάτου τῆς προσφιλοῦς μας Μαρίκας σπεύδομεν νὰ εὐχαριστήσωμεν πάντας τοὺς ὁπωσδήποτε συμμετασχόντας  τῆς λύπης μας ταύτης. Ὁ σύζυγος: Φιλοκλῆς Γεωργιάδης. Οἱ ἀδελφοί: Νικ. Φραγκίστας, Ὀλυμπιὰς Β. Βασιλάκη, Εὐτυχία Π. Τρίμη, Βασίλ. Τρίμης, Βασίλειος Γ. Βασιλάκης, Παναγ. Τρίμης, Ἀρετὴ Ν. Φραγκίστα».  

Ἐφημερίδα «Ἐμπρός» 11 Ἰανουαρίου 1907.

Ἕναν περίπου μήνα ἀργότερα τὴν Παρασκευή,  23 Φεβρουαρίου 1907 δημοσιεύεται στὸν Τύπο (Ἐφημερίδα «Σκρίπ», 23 Φεβρουαρίου 1907) ἀναγγελία τελέσεως ἀρχιερατικοῦ μνημοσύνου γιὰ τὴν ἀνάπαυση τῆς ψυχῆς τῆς Μαρίκας Φραγκίστα στὸν ἱ. Ν. τοὺ ἁγίου Γεωργίου (Καρύτση). Τὸ μνημόσυνο τελεῖται τὴν ἑπομένη ἡμέρα, Σαββάτο 24 Φεβρουαρίου 1907:
«Αὔριον Σάββατον καὶ ὥραν 10ην π. μ. τελοῦμεν ἀρχιερατικὸν μνημόσυνον εἰς τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Γεωργίου (Καρύτση), ὑπὲρ ἀναπαύσεως τῆς ψυχῆς τῆς πολυκλαύστου ΜΑΡΙΚΑΣ Φ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ. Ὅθεν παρακαλοῦμεν τοὺς συγγενεῖα καὶ φίλους ὅπως εὐαρεστούμενοι προσέλθωσι καὶ ἑνώσωσι μεθ᾿ ἡμῶν τὰς πρὸς τὸν Ὕψιστον δεήσεις των. Ἀθῆναι 23 Φεβρουαρίου 1907. Ὁ σύζυγος: Φιλοκλῆς Γεωργιάδης. Οἱ ἀδελφοί: Νικόλαος Χ. Φραγκίστας, Ὀλυμπιὰς Β. Βασιλάκη, Εὐτυχία Π. Τρίμη, Βας. Γ. Βασιλάκης, Παναγιώτης Τρίμης, Ἀρετὴ Ν. Φραγκίστα, Ἰωάννης Γεωργιάδης. Ἡ μάμμη: Μαρία Κωτούλα».

Ἐφημερίδα «Σκρίπ», 23 Φεβρουαρίου 1907.

Ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης συνεδέετο μὲ συγγενικὴ σχέση μὲ τὴν οἰκογένεια Φραγκίστα καθὼς ἡ ἀνεψιά του Ἀρετὴ Κ. Μαυρογιαλῆ (1887-1967) εἶχε παντρευτεῖ τὸν νομικὸ καὶ πολιτικὸ Νικόλαο Χ. Φραγκίστα (1877-1913) ἀδελφὸ τῆς Μαρίκας. Γνώριζε τὶς ἀρετὲς καὶ τὰ χαρίσματα τῆς Μαρίκας καὶ παρευρέθη στὸ προαναφερθὲν μνημόσυνο στὸν ἅγ. Γεώργιο τοῦ Καρύτση, καὶ τὴν ἑπομένη στὸ ἑβδομαδιαῖο (κυριακάτικο) ἔντυπο «ΑΛΗΘΕΙΑ» δημοσιεύει ἕνα ἐπιμνημόσυνο σημείωμά του ποὺ χαρακτηριστικὰ τὸ τιτλοφορεῖ ὡς :
«Ἕν δάκρυ ἐπὶ τῷ θανάτῳ τῆς Μαρίκας Φ. Γεωργιάδου»:
«Ὑπὲρ τῆς ψυχῆς τῆς Μαρίκας Φ. Γεωργιάδου, πρῴην δημάρχου Σκιάθου, ἐτελέσθη χθὲς σεμνὸν μνημόσυνον εἰς τὸν ναὸν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Ἡ προώρως ἀποθανοῦσα, ἡ τόσον θελκτικὴ νεαρὰ γυνή, κατήγετο ἐκ Λαμίας, ἐκ τῆς οἰκογενείας Φραγκίστα, καὶ ἦτο τὸ χάρμα καὶ τὸ κόσμημα τῆς διακεκριμένης ταύτης οἰκογενείας. Ἀπευθύνομεν θερμοὺς λόγους παρηγορίας πρὸς τοὺς οἰκείους, καὶ ἱκετεύομεν τὸν Παντοδύναμον, ‘‘τὸν βάθει σοφίας φιλανθρώπως πάντα οἰκονομοῦντα’’, ὅπως ἀναπαύσῃ ἐν χώρᾳ δικαίων τὴν ψυχὴν τῆς προώρως ἀπελθούσης τοῦ κόσμου τούτου, ἀτυχοῦς Μαρίκας»

Κυριακάτικη εἰκονογραφημένη ἐπιθεώρησις «Ἡ Ἀλήθεια»,
Κυριακὴ 25 Φεβρουαρίου 1907

Ἱ. Ν. Ἁγ. Γεωργίου (Καρύτση) Ἀθηνῶν.









Συμφώνως μὲ τὴν ληξιαρχικὴ πράξη θανάτου του ὁ Παπαδιαμάντης πέθανε τέσσερα χρόνια ἀργότερα στὶς 2 Ἰανουαρίου 1911 στὴ Σκιάθο καὶ ἐτάφη ἐκεῖ τὴν ἑπομένη 3 Ἰανουαρίου. Εἶναι χρακτηριστικὰ σημειολογικὸ πὼς οἱ ἡμερομηνίες αὐτὲς ταυτίζονται ἡμερομηνιακὰ μὲ ἐκεῖνες τῆς Μαρίκας συζ. Φιλοκλέους Γεωργιάδου. Ἀκόμη, χαρακτηριστικὸ εἶναι πὼς ὁ θάνατος τοῦ Παπαδιαμάντη δηλώνεται ἀπὸ τὸν Κωνσταντῖνο Γεω. Μαυρογιαλῆ, ἀδελφὸ τῆς Ἀρετῆς συζύγου Νικολάου Χ. Φραγκίστα ἀδελφοῦ τῆς Μαρίκας. Τὴν ληξιαρχικὴ πράξη ὑπογράφει ὁ ἴδιος ὁ Φιλοκλῆς Γεωργιάδης, ὁ ὁποῖος τότε ἐκτελοῦσε χρέη Ληξιάρχου Δήμου Σκιάθου τοῦ Νομοῦ Εὐβοίας. Στὴ Σκιάθο σώζεται σήμερα καὶ ἡ οἰκία τοῦ Φιλοκλῆ Γεωργιάδη, στὴν ὁμώνυμη ὁδό, ὅπου εἶχε φιλοξενηθεῖ στὰ 1925 ὁ ποιητής, πεζογράφος καὶ δημοσιογράφος Γεώργιος Χρ. Δροσίνης (1859-1951), ὁ ὁποῖος εἶχε ἐπίσης ἀπώτερη καταγωγὴ ἀπὸ τὰ Ἄγραφα καὶ στὸν ὁποῖο ὁ Φιλοκλῆς διηγήθηκε τὸν αἰφνιδιο θάνατο τῆς συζύγου του. Εἶναι ἀξιοσημείωτο τῆς ἀξίας καὶ τῆς χρηστότητος τῆς ἀγραφιώτισσας Μαρίκας Φραγκίστα πὼς ὁ συζυγός της, Φιλοκλῆς μετὰ τὴν κοίμησή της τιμώντας τὴ μνήμη της δὲν παντρεύτηκε πάλι καθὼς δήλωνε πώς: «δὲν βρέθηκε ἄλλη γυναῖκα σὰν ἐκείνη».
                                                         Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης
*Περισσότερα καὶ ἀναλυτικώτερα σὲ προσεχῆ δημοσίευσή μας σὲ περιοδικὴ ἔκδοση.