Ἑλληνομουσεῖον (τό). Ὀνομασία διδομένη πολλαχοῦ, ἐπὶ Τουρκοκρατίας, εἰς τὰ σχολεῖα ἀνωτέρων πως σπουδῶν. Περί «κοινῶν ἑλληνομουσείων ἐπ᾿ ὠφελείᾳ τοῦ γένους κοινῇ» γίνεται λόγος καὶ ἐν σιγιλλίῳ τοῦ Οἰκουμενικοῦ πατριάρχου Γρηγορίου Ε', ἐκδοθέντι κατ᾿ Αὔγουστον τοῦ 1819.


Σ᾿ αὐτὸν τὸν διαδικτυακὸ χῶρο, ποὺ ἀπευθύνεται στοὺς φίλους τῆς χώρας τῶν Ἀγράφων, φιλοξενοῦνται κείμενα, ἄρθρα, μελέτες, ἀνακοινώσεις, βιβλία εἰκόνες, ταινίες ποὺ ἀφοροῦν ἢ παραπέμπουν στὴν ἱστορία, τὸν πολιτισμό, τὶς παραδόσεις, τὸ φυσικὸ περιβάλλον τοῦ ἱστορικοῦ χώρου τῶν Ἀγράφων, ὅπως αὐτὸς ἦταν γνωστὸς στὴν ὕστερη βυζαντινὴ ἀλλὰ καὶ μεταβυζαντινὴ ἐποχή. Σκοπὸς τῆς δημιουργίας του εἶναι νὰ γίνουν γνωστὰ καὶ νὰ ἀναδειχθοῦν, κατὰ τὰς δυνάμεις ἡμῶν, ὅλα ἐκεῖνα τά ‒ἀνὰ τοὺς αἰῶνες‒ ἰδιαίτερα χαρακτηριστικὰ γνωρίσματα τοῦ τόπου μας καὶ τῶν ἀνθρώπων του.

Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

4 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ, ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΟΥ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΤΟΥ ΕΞ ΑΓΡΑΦΩΝ

Στὶς 4 Δεκεμβρίου τιμᾶται μνήμη τοῦ   ἁγίου  ἱερομάρτυρος Σεραφεὶμ τοῦ ἐξ Ἀγράφων, τοῦ Θαυματουργοῦ.
            Γεννήθηκε περὶ τὰ μέσα τοῦ 15ου αἰ. στὸ χωριὸ Μπεζήλα τῶν Ἀγράφων μὲ γονεῖς του τὸν Σωφρόνιο καὶ τὴν Μαρία. Μετὰ τὴν ἐκμάθηση τῶν πρώτων «ἱερῶν γραμμάτων» σὲ σχολεῖο τῆς περιοχῆς κατέφυγε στὴ γειτονικὴ Ἱερὰ Μονὴ  τῆς Κορώνης, ὅπου ἐκάρη μοναχός. Σύντομα ἀξιώθηκε  καὶ τοῦ χαρίσματος τῆς Ἱερωσύνης. Χειροτονήθηκε διάκονος, πρεσβύτερος καὶ κατόπιν ἐκλέχθηκε καὶ χειροτονήθηκε ὡς ἐπίσκοπος  τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου.
Ὁ ἅγιος Σεραφεὶμ ὁ ἐξ Ἀγράφων».
Τοιχογραφία τοῦ ἔτους 1820
στὸν νάρθηκα τοῦ Κυριακοῦ
τῆς ἁγιορειτικῆς Σκήτης Καυσοκαλυβίων.
Ἐργαστήριο τῶν Καρπενησιωτῶν ζωγράφων τοῦ Ἁγίου Ὄρους.


   Κατὰ τὶς ἀρχὲς τοῦ 17ου αἰ. ἐνοχοποιήθηκε ψευδῶς ὡς συνεργὸς τῆς ἀποτυχημένης ἐπανάστασης  τοῦ   μαρτυρικοῦ μητροπολίτη Λάρισας Διονυσίου τοῦ Φιλοσόφου. Συνελήφθη καὶ μετὰ ἀπὸ φρικτότατα βασανιστήρια ὑπέστη «τυραννικῇ ἀπηνείᾳ καὶ ὠμότητι, τὸν δι᾿  ἀνασκολοπισμοῦ πολυώδυνον θάνατον» στὶς 4 Δεκεμβρίου 1601.
«Ὁ Σεραφεὶμ πατάσσει ἐμὲ τὴν πανώλην τὴν βροτολοιγόν, φεῦ μοι φεῦ, πῶς ὁρῶμαι ὑπτία, γυμνή, δυσειδής, κτεινομένη»· ἀπὸ τὴν ἔκδοση τοῦ 1790, σ. 12
            Ἡ ἁγία καὶ σεπτὴ Κάρα του, ὡς μέγα θησαύρισμα,  φυλάσσεται  στὸ Μοναστήρι τῆς μετανοίας του, στήν «Κορώνη» Ἀγράφων. Ἡ μνήμη του τιμᾶται ἰδιαίτερα τόσο στὴν Εὐρυτανία, ὅσο καὶ στὸν Θεσσαλικὸ κάμπο, οἱ δὲ Εὐρυτάνες τῆς Κωνσταντινούπόλεως  εἶχαν τὸν ἅγιο Σεραφεὶμ τὸν ἐξ Ἀγράφων, τὸν Θαυματουργό,  ὡς Προστάτη τους.             
Μὲ δαπάνες τοῦ Δ. Τσολάκογλου «τοῦ ἐκ Ῥενδίνης τῶν Ἀγράφων»[1] τυπώθηκε τὸ 1790[2] ‒β΄ ἔκδ. τὸ 1802[3]‒ ἡ ἀκολουθία τοῦ Ἁγ. Σεραφεὶμ ἀρχιεπ. Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου, τὴν ὁποία εἶχε συνθέσει ὁ ἐκ Βρανιανῶν τῶν Ἀγράφων (Μεγάλα Βραγγιανά) λόγιος
ἰερομόναχος Ἀναστάσιος ὁ Γόρδιος (1654-1729).[4] 

«Ποίημα ἱερομονάχου Ἀναστασίου τοῦ Γορδίου».
Ἀἀπὸ τὴν ἔκδοση τοῦ 1790, σ. 15.
Εἶχαν προηγηθεῖ δύο ἐκδόσεις αὐτῆς τὴς ὑπὸ τοῦ Γορδίου συντεθείσης ἀκολουθίας τοῦ νεομάρτυρος Σεραφείμ· ἡ πρώτη τὸ 1740 στὴν Μοσχόπολη καὶ ἡ δεύτερη στὴ Βενετία τὸ 1745[5].



[1]. Βλ. Ν. Κ. Σπυρόπουλος, «Ἀπὸ τὴν Ρεντίναν τῶν Ἀγράφων», Θεσσαλικὰ Χρονικὰ 4 (1933) 164-165.
[2]. Παπαδόπουλος, Ἑλληνικὴ Βιβλιογραφία, σ. 16.
[3]. Γ. Βελουδῆς, Τὸ ἑλληνικὸ τυπογραφεῖο τῶν Γλυκήδων στὴ Βενετία (1670-1854), Ἀθήνα 1987, σ. 247-248.
[4]. «Ποίημα Ἀναστασίου ἱερομονάχου τοῦ Γορδίου»· βλ. Ἀκολουθία τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Σεραφείμ, ἀρχιεπισκόπου Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου τοῦ Θαυματουργοῦ, ἐκδ. Νικόλαος Γλυκῆς, Βενετία 1790, σ. 15· Συμεὼν Α. Πασχαλίδης, «Μεταβυζαντινοὶ ὑμνογράφοι ἐξ Ἀγράφων (17ος-19ος)», Ἐπιστ. Ἑπετ. Θεολ. Σχολῆς ΑΠΘ, Τμ. Ποιμαντικῆς Θεολογίας, τ. 10, Θεσσαλονίκη 2005, σ. 104-105· Ἰεζεκιήλ, μητροπ. Θεσσαλιώτιδος καὶ Φαναριοφερσάλων, «Ἀρχιερεῖς Ἀγραφιῶται», Θεσσαλικὰ Χρονικὰ 3 (1932) 101· Οἰκονόμου, Ἡ Ρεντίνα τῶν Ἀγράφων καὶ τὰ μεταβυζαντινά της μνημεῖα, σ. 41· Ἡ ἀκολουθία κατὰ πρῶτον ἐκδόθηκε στὴ Μοσχόπολη τὸ 1740· βλ. Anastasios Gordios, Sur Mahomet et contre les Latins, ἐκδ. Astérios Argyriou, [Ἑταιρεία Στερεοελλαδικῶν Μελετῶν, Κείμενα καὶ Μελέται, 3], Ἀθήνα 1983, σ. 292. ‒ Γιὰ τὴν ἔκδοση αὐτὴ ὁ Καισάριος Δαπόντες στὸ ἔργο του Ἄνθη Νοητὰ ἔγραψε: «Ἀκούω κατὰ τ᾿ Ἄγραφα … σώζεται χάριτι τοῦ Κυρίου / ἡ κεφαλὴ τοῦ Σεραφείμ, νεοφανοῦς ἁγίου, / τοῦ καὶ ἱερομάρτυρος, καθὸ τοῦ Φαναρίου / ἀρχιερεὺς ἐστάθηκε καὶ τοῦ Νεοχωρίου, / καὶ ὁποῦ ἐμαρτύρησεν εἰς χρόνους τοὺς χιλίους / ἀπὸ Χριστοῦ γεννήσεως ἕνα κἑπτακοσίους, / ὡς φαίνεται εἰς τὸν αὐτοῦ βίον καὶ πολιτείαν / ὁποῦ εἰς τὴν Μοσχόπολιν τυπώθη κατ᾿ ἀξίαν»· Α. Παπαδόπουλος-Κεραµεύς, Texte greceşti, στὸ Eud. Hurmuzaki, Dοcumente privοtοare la Istοria Rοmânilοr, τ.ΧΙΙΙ, Βουκουρέστι 1909, σ. 291. ‒ Ὁ ἱερομόναχος Διονύσιος ὁ ἐκ Φουρνᾶ τῶν Ἀγράφων διασκεύασε καὶ συμπλήρωσε τὸ ὑμνογραφικὸ αὐτὸ ἔργο· Ι. Φ. Ἀθανασόπουλος, «Ὑμνογραφικὰ δοκίμια Διονυσίου τοῦ ἐκ Φουρνᾶ. Ἡ ἀκολουθία τοῦ ἱερομάρτυρος Σεραφείμ ἀρχιεπισκόπου Φαναρίου», Διονύσιος ὁ ἐκ Φουρνᾶ καὶ τὸ ἔργον του, Πρακτικὰ Συνεδρίου, Καρπενήσιον 11-14 Ὀκτ. 1996, [Ι. Μητρ. Καρπενησίου ‒ Ι. Μ. Κουτλουμουσίου], Ἀθήνα 2003, σ. 507-521· μον. Πατάπιος Καυσοκαλυβίτης, «Ὁ ἁγιορείτης ἱερομόναχος Διονύσιος ὁ ἐκ Φουρνᾶ καὶ τὸ εἰκονογραφικό του ἐργαστήριο», Ὅσιος Εὐγένιος ὁ Αἰτωλὸς καὶ αἱ Σχολαὶ τῶν Ἀγράφων κατὰ τὴν Τουρκοκρατίαν, Πρακτικὰ Συνεδρίου Καρπενήσιον 7-9 Ὀκτωβρίου 2014, [Σύνδεσμος «Εὐγένιος ὁ Αἰτωλός»], Ἀθήνα 2014, σ. 1052. ‒ Τὴν ἀκολουθία τοῦ Ἁγ. Σεραφεὶμ ἀπὸ τὸν Γόρδιο ἐξέδωσε ‒μὲ βάση τὴν ἔκδ. 1802‒ καὶ ὁ σύγχρονος ἀνακαινιστὴς τῆς μονῆς Ρεντίνας Ἰεζεκιὴλ Θεσσαλιώτιδος καὶ Φαναριοφερσάλων· βλ. Ἀκολουθία τοῦ ἁγίου ἱερομάτρυρος Σεραφεὶμ ἀρχιεπισκόπου Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου τοῦ θαυματουργοῦ,τὸ πρῶτον συντεθεῖσα ὑπὸ Ἀναστασίου Ἱερομ. Γορδίου», ἐπιμ. Ἰεζεκιὴλ μητρ. Θεσσαλιώτιδος καὶ Φαναριοφερσάλων, ἐκδ. Φοῖνιξ, Ἀθήνα 1931, σ. 11-16.
[5].  Argyriou, Sur Mahomet, σ. 292. 

Παρασκευή, 25 Νοεμβρίου 2016

ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΥΡΙΛΛΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΛΛΗ

Ὁ Κύριλλος Καστανοφύλλης ὁ Ἁγιορείτης, ἡ Ι. Μ. Παναγίας Προυσιωτίσσης
                  καὶ  ἡ Σχολὴ Ἑλληνικῶν Γραμμάτων Προυσοῦ





Σάββατο, 22 Οκτωβρίου 2016

ΤΟ ΠΕΤΡΗΛΟ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ

Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης,

Τὸ Πετρῆλο τῶν Ἀγράφων κατὰ τὴν Τουρκοκρατία

βάσει Ὀθωμανικῶν ἐγγράφων καὶ χειρόγραφων πηγῶν
ΔΗΜΟΣ ΑΡΓΙΘΕΑΣ

Δεύτερη ἔκδοση
Ἀθήνα 2016, σσ. 80+14 Εἰκόνες

Μὲ τὰ προλεγόμενα τοῦ ἐκδότη τοῦ περιοδικοῦ Θεσσαλικοῦ Ἡμερολογίου κ. Κώστα Σπανοῦ ἐκδόθηκε πρόσφατα σὲ δεύτερη ἔκδοση ἀπὸ τὸν Δῆμο Ἀργιθέας ‒μὲ πρωτοβουλία τοῦ Δημάρχου κ. Λάμπρου Τσιβόλα‒  τὸ βιβλίο τοῦ κ. Κωνσταντίνου Σπ. Τσιώλη, ἐκ τῆς ἱστορικῆς κώμης τῶν Μ. Βραγγιανῶν τῶν Ἀγράφων τῆς Εὐρυτανίας, μὲ τὸν ὡς ἄνω τίτλο. Τὸ βιβλίο αὐτὸ ἀφιερώνεται στὴν ἱερὴ μνήμη τῆς γιαγιᾶς τοῦ συγγραφέα Μαρίας Δ. Καψάλη κι ἀποτελεῖ μιὰν ἱκανὴ συμβολὴ στὴν ἱστορία τῆς περιοχῆς τῶν Ἀγράφων τῶν χρόνων τῆς Τουρκοκρατίας.


Ὁ σ. βασιζόμενος κυρίως στὶς πηγὲς καὶ σὲ μιὰ πλούσια βιβλιογραφία μᾶς παρέδωσε μιὰ λαμπρή, καλογραμμένη καὶ μὲ αὐστηρὴ φροντίδα τυπωμένη μελέτη, ποὺ εἶναι μιὰ κορυφαία συμβολὴ γιὰ τὴν ἱστορία τοῦ χωριοῦ Πετρῆλο, πού, ὅπως ἀναφέρει ὁ κ. Κ. Σπανὸς «ἔσφυζε κάποτε ἀπὸ ζωή».
Βασισμένος ὁ σ. σὲ Ὀθωμανικὰ ἔγραφα, τὰ ὁποῖα καὶ διασώζουν τὰ ὀνόματα τῶν κατοίκων τοῦ χωριοῦ αὐτοῦ ἀπὸ τὸν 15ο αἰ. μάλιστα (σελ. 19), ξεδιπλώνει τὴν ἱστορικὴ διαδρομὴ τοῦ χωριοῦ μὲ τὴ συμβολὴ ἐπίσης τῶν «1100 περίπου ἐπιστολῶν ἀλληλογραφίας τῶν τριῶν λογίων τῶν Ἀγράφων, Εὐγενίου Γιαννούλη τοῦ Αἰτωλοῦ, Ἀναστασίου τοῦ Γορδίου καὶ Ἀθανασίου Ἐλαχίστου τοῦ ἐξ Ἀγράφων»( σελ. 43) ποὺ εἶχαν σχέση μὲ τὴν  περιοχὴ τοῦ Πετρήλου καὶ μάλιστα μὲ τὶς διοικητικὲς καὶ ἐκκλησιαστικὲς ἀρχὲς του. Ὅπως προκύπτει δὲ ἀπὸ τὴ μελέτη τῶν ἐπιστολῶν, ποὺ στὴν οὐσία ἀποτελοῦν καὶ εἶναι σημαντικὴ πηγὴ πληροφοριῶν, οἱ ἐν λόγω λόγιοι εἶχαν ἐπισκεφτεῖ τὸν τόπο καὶ δὴ τὴν ἱστορικὴ Μονὴ τοῦ Γενεσίου τῆς Θεοτόκου (σελ. 44), στὴν ὁποία μάλιστα εἶχε φιλοξενηθεῖ ὁ πολὺς Ἀναστάσιος Γόρδιος (σελ. 59) …..

π. Κ.Ν. Καλλιανός

Δεῖτε ὅλο τὸ βιβλίο ἐδῶ

Κυριακή, 2 Οκτωβρίου 2016

ΜΝΗΜΗ π. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΥΒΑ

Δύο ἔτη ἀπὸ τὴν κοίμησή του
Σὰν σήμερα, 2 Ὀκτωβρίου, πρὸ δύο ἐτῶν,  ἐκοιμήθη τὸν ὀφειλόμενον ὕπνον ὁ π. Δημήτριος Καλύβας, ὁ φιλαγραφιώτης ἐφημέριος καὶ ἱερατικὸς προϊστάμενος πλέον τῶν πενῆντα ἐτῶν τοῦ ἱ. ν. Ἁγίου Γεωργίου Καματεροῦ. Τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 2010 στὴν αἴθουσα ἐκδηλώσεων τοῦ Πνευματικοῦ  Κέντρου τοῦ Ναοῦ πραγματοποιήθηκε ἐκδήλωση τιμῆς τῶν Εὐρυτάνων Ἁγίων μὲ τὴν συνεργασία τῆς ἱστορικῆς «Πανευρυτανικῆς Ἕνωσης», τῆς ἐνορίας τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Καματεροῦ καὶ τοῦ Πολιτιστικοῦ Συλλόγου Βραγγιανιτῶν «Ἀναστάσιος Γόρδιος». Τιμώμενος ἅγιος, μὲ αὐτὴν τὴν ἐκδήλωση, ἦταν ὁ ὅσιος Εὐγένιος Γιαννούλης ὁ Αἰτωλός (περ. 1597-1682) μὲ τὸ ὄνομα τοῦ ὁποίου ὀνοματοδοτήθηκε, ἔκτοτε, ἡ ὡς ἄνω αἰθουσα. Ὁ ἀείμνηστος π. Δημήτριος, ὡς φιλοξενοῦσα συνιστῶσα τῆς ἐκδηλώσεως, καλωσόρισε τοὺς παρευρεθέντες. Τιμώντας τὴ μνήμη του τὸ ἱστoλόγιό μας ἀναρτᾶ μία ταινία (βίντεο) μὲ τὴν προσφώνηση τοῦ π. Δημητρίου. 
                                                                 Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης 

                                                                  

Τετάρτη, 10 Αυγούστου 2016

ΜΝΗΜΗ ΟΣΙΟΥ ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΟΥ ΣΤΟΝ Ι. Ν. ΑΓΙΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΞΥΛΟΚΑΣΤΡΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ

5 Αὐγούστου 2016
Ὅπως, σχεδόν, κάθε  χρόνο καὶ ἐφέτος τὴν Παρασκευὴ 5 Αὐγούστου 2016, παρουσίᾳ καὶ Ἀγραφιωτῶν πιστῶν ἐτιμήθη, μὲ λειτουργὸ τὸν π. Ἰωάννη Γαλάνη, ἡ μνήμη τοῦ ὁσίου Εὐγενίου τοῦ Αἰτωλοῦ στὸν ἱ. ν. τοῦ Ἁγίου Μακαρίου τοῦ Νοταρᾶ στὸ Ξυλόκαστρο τῆς Κορινθίας.
Ἱ. Ν. Ἁγίου Μακαρίου Ξυλοκάστρου Κορινθίας
   
Ὡς γνωστὸν ὁ ἅγιος Μακάριος ὁ Νοταρᾶς, μητροπολίτης Κορίνθου (1731-1805), ἀπὸ τοὺς κορυφαίους τοῦ νεοησυχαστικοῦ καὶ φιλοκαλικοῦ κινήματος τῶν λεγομένων «Κολλυβάδων», εἶχε πνευματικὴ σχέση μὲ τὰ Ἄγραφα καθὼς προεχειρίσθη, στὸ Ἅγιον Ὄρος, περὶ τὸ 1777, εἰς μεγαλόσχημον μοναχὸν ἀπὸ τὸν ἱερομόναχο Παρθένιο τὸν Σκοῦρτο τὸν ἐκ Φουρνᾶς τῶν Ἀγράφων (†περ. 1800), τὸν πνευματικὸ καὶ ζωγράφο ὅπως ὁ ἴδιος ὑπέγραφε τὰ διάφορα ἔγγραφα καὶ μὲ τὸν ὁποῖο διατηροῦσε στενὴ σχέση πνευματικῆς πατρότητας.[1] 
Φορητὴ εἰκόνα τοῦ ἁγίου Μακαρίου στὸ ἀσκητήριό του στὴ Χίο
Μάλιστα, ὁ ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης θεωρεῖ τὸν ἅγιο Μακάριο τὸν Νοταρᾶ καὶ τὸν ἱερομόναχο Παρθένιο τὸν ἐξ Ἀγράφων ὡς «τοὺς δύο πρώτους καὶ ἀρχηγοὺς τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Παραδόσεως τῆς ἐν Σαββάτῳ τελούσης τὰ μνημόσυνα».[2] Ἐπίσης, ὁ ὅσιος Νικόδημος λίγο πρὶν τὴν ὁσιακὴ κοίμησή του ζήτησε νὰ προσκυνήσει, μαζὶ μὲ τὰ ὀστᾶ τοῦ ἁγίου Μακαρίου καὶ ἐκεῖνα τοῦ ἱερομονάχου Παρθενίου τοῦ Σκούρτου, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν ἀνακομιδή τους εὐωδίαζαν.[3] Ἀκόμη, ὁ Παρθένιος ὁ ἐξ Ἀγράφων φέρεται ὡς ἀποδέκτης ἐπιστολῆς τῶν: ἁγίου Μακαρίου, Ἀνανία Σταυρουδᾶ, ἀρχιμανδρίτη Γρηγορίου καὶ Νικόδημου ἁγιορείτου, μὲ τὴν ὁποία τοῦ ζητοῦν νὰ ὑπάρξει ἕνα εἶδος συμβιβασμοῦ τοῦ Παρθενίου σὲ προβλήματα ποὺ προέκυψαν στὴ σχέση του μὲ τὴ συνοδεία του.[4] 
Ὁ ἱερομόναχος Παρθένιος ὁ Σκοῦρτος ὁ ἐξ Ἀγράφων.
Λεπτομέρεια ἀπὸ σύγχρονη φορητὴ εἰκόνα τῶν Ἁγίων Κολλυβάδων Πατέρων
στὸ ὁμώνυμο παρεκκλήσιο τῆς μονῆς Ἁγ. Νικολάου Ἄνδρου
Ἀκόμη σώζεται φορητὴ εἰκόνα τοῦ ἔτους 1834 στὴν ὁποία εἰκονίζονται μαζὶ ὁ ἅγιος Μακάριος Νοταρᾶς καὶ ὁ ὅσιος Παρθένιος ὁ Σκοῦρτος ὁ ἐκ Φουρνᾶς τῶν Ἀγράφων.[5]  Ἔμμεση σχέση τοῦ ἁγίου Μακαρίου μὲ τὰ Ἄραφα θεωρεῖται καὶ καὶ ἡ ἀντίθεσή του μὲ τὸν Κύριλλο τὸν ἐκ Φουρνᾶς τῶν Ἀγράφων τὸν κοινὸ τοῦ Ἁγίου Ὄρους Πνευματικὸ καθὼς ὁ Κύριλλος θεωρεῖ πὼς ἡ παρουσία τοῦ Μακαρίου τοῦ Νοταρᾶ στὸ Ἅγιον Ὄρος ἀλλὰ καὶ ἡ σχέση του καὶ ἡ ἀλληλογραφία του μὲ τὸν Ἀθανάσιο τὸν Πάριο, ἡ ὁποία περιῆλθε εἰς χεῖρας του, ἀποτελοῦν παράγοντες ἀποσταθεροποίησης καὶ δημιουργίας πνευματικῶν ἐρίδων στὸ Ἅγ. Ὄρος καὶ ζητεῖ παρέμβαση ἀπὸ τὸν Πατριάρχη Καλλίνικο γιὰ νὰ διορθωθεῖ ἡ κατάσταση.[6]  Τὰ ἔγγραφα τῶν Κολλυβάδων περιῆλθαν εἰς χεῖρας τοῦ Κυρίλλου ἀπὸ δύο μαθητὲς τοῦ Παρθενίου τοῦ ἐξ Ἀγράφων, ἀδελφῶν καὶ ὁμοχώρίων του, καθὼς τὸ λαυρεωτικὸ κελλὶ τοῦ Κυρίλλου ἦταν γειτονικὸ ἐκείνου τοῦ Παρθενίου. Μὲ τὴν ἀντιγραφή τους καὶ τὴν ἀποστολή τους στὸν Πατριάρχη Σωφρόνιο ἐπέτυχαν τὴν καταδίκη τοῦ λεγομένου κολλυβαδικοῦ κινήματος.[7]  
     
Ὁ π. Ἰωάννης Γαλάνης
Ὁ π. Ἰωάννης στὸν λόγο του ἀναφέρθηκε στὸν βίο καὶ τὸ ἔργο τοῦ ὁσίου Εὐγενίου, καὶ ἀνέγνωσε ὅ,τι ἀναφέρει γι᾿ αὐτὸν ὁ  σύγχορνος διανοητὴς Ζήσιμος Λορεντζάτος (1915-2004) στὸ ἔργο του
COLLECTANEA:
«Γυρεύω νὰ μάθω περισσότερα γιὰ τὴ θαυμαστὴ γραφὴ τοῦ Εὐγενίου (Γιαννούλη) τοῦ Αἰτωλοῦ († 1682) ‒ ἀπὸ τὶς ζωντανότερες ποὺ ξέρω πρὶν τὸ Μακρυγιάννη».[8]
Τέλος ὁ λειτουργὸς ἔψαλε τὸ προσόμοιον τὸ ψαλλόμενον μετὰ τὴν ἀπόλυσιν τῆς παρακλήσεως πρὸς τὸν ὅσιον Εὐγένιον τὸν Αἰτωλόν· ποίημα Γερασίμου μοναχοῦ Μικραγιαννανίτου:

Χάριν εἰληφώς παρὰ Θεοῦ
πρέσβευε, Εὐγένιε Πάτερ,
τῷ Πανοικτίρμονι,
πάσης περιστάσεως καὶ προσβολῆς καὶ φθορᾶς
καὶ ἀνάγκης καὶ θλίψεως καὶ πόνων λυτροῦσθαι
τοὺς πιστῶς προσπίπτοντας τῇ προστασίᾳ σου,
ἅμα καὶ πταισμάτων τὴν λύσιν
καὶ εἰρήνην αἴτει βαθεῖαν
τοῖς εἰλικρινῶς σε μακαρίζουσι.[9]

Τῆς Θείας Εὐχαριστίας μετεῖχε καὶ φέρελπίς τις νέος, ὁμώνυμος τοῦ ὁσίου Εὐγενίου, ἕλκων τὴν καταγωγήν του ἐξ Ἀγράφων, ὁ ὁποῖος προσέφερε στὸ ἐκκλησίασμα γλυκίσματα καὶ εἰκόνα τοῦ Ὁσίου μὲ τὸν σύντομο βίο του καὶ τὸ προαναφερθὲν προσόμοιον.
Ἡ προσφορὰ γλυκισμάτων
           Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης




[1] Γιὰ τὴν πνευματικὴ σχέση τοῦ ἁγίου Μακαρίου πρῴην Κορίνθου τοῦ Νοταρᾶ μὲ τὸν ἱερομόναχο Παρθένιο τὸνΣκοῦρτο, βλ. Πατάπιος μοναχὸς Καυσοκαλυβίτης, Ὅσιος Παρθένιος ὁ Σκοῦρτος, ὁ ἐκ Φουρνᾶ τῶν Ἀγράφων, ἔκδ. Πανευρυτανικὴ Ἕνωση, Σύλλογος Φουρνιωτῶν «Ὁ Λεπενιώτης», Ἀθήνα 2010, σ. 51-52.
[2] Νικόδημος Ἁγιορείτης, Ὁμολογία πίστεως … καὶ ἄλλα τινὰ περὶ Πίστεως ὑγιῆ καὶ ὀρθόδοξα φρονήματα, Βενετία 1819, σ. 48-49.
[3] «Καὶ παρακαλῶ, φέρετέ μου τὰ λείψανα τῶν Ἁγίων μου Πατέρων, ἁγίου Μακαρίου Κορίνθου καὶ Παρθενίου, Ἁγίου Πνευματικοῦ Πατρός μας»· Εὐθύμιος ἱερομόναχος, Βίος καὶ Πολιτεία …Νικοδήμου Μοναχοῦ…, ἔκδ. ὑπὸ μον. Νικοδήμου Μπιλάλη, Ἀθήνα 1983, σ. 30.
[4] Πρωτ. Μαρνέλλος  Γ., Ἁγιονικοδημικὰ Μελετήματα, τ. Β΄, Ἅγιος Νικόλαος Κρήτης, 2007, σ. 264-267.
[5] Πατάπιος μοναχός, Ὅσιος Παρθένιος ὁ Σκοῦρτος, σ. 60.
[6] Βλ. Χρῆστος Ἀραμπατζῆς, «Ἄγνωστες εἰδήσεις περὶ τοῦ ἁγίου Μακαρίου Νοταρᾶ μέσα ἀπὸ τὴν ἀνέκδοτη ἀλληλογραφία τοῦ Ἀθανασίου τοῦ Παρίου», Πρακτικὰ Συνεδρίου: Ὁ ἅγιος Μακάριος(Νοταρᾶς) ‒ Γενάρχης τοῦ Φιλοκαλισμοῦ-Μητροπολίτης Κορίνθου‒ καὶ ὁ περίγυρός του, Κόρινθος 9-13 Μαΐου 2005, Ἀθήνα 2006, σ. 401-405
[7] Πατάπιος μοναχός, Ὅσιος Παρθένιος ὁ Σκοῦρτος, σ. 35-38· Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης, «Κύριλλος ὁ ἐκ Φουρνᾶς τῶν Ἀγράφων, διδάσκαλος στὴ Σχολὴ τῆς  Κοζάνης, ὁ καὶ κοινὸς τοῦ Ἁγίου Ὄρους πνευματικός», Ἡ Δυτικὴ Μακεδονία στοὺς  Νεότερους Χρόνους, Πρακτικὰ Α΄ Συνεδρίου Ἱστορίας Δυτικῆς Μακεδονίας, Γρεβενὰ 2-5 Ὀκτωβρίου 2014,  [Ἑταιρεία Δυτικομακεδονικῶν Μελετῶν], Γρεβενὰ 2016, σ. 650.
[8] Ζήσιμος Λορεντζάτος, Collectanea, ἐκδ. Δόμος, Ἀθήνα 2009, σ. 26.
[9] Ὅσιος Εὐγένιος ὁ Αἰτωλός, Βίος καὶ ἔργον. Ἡ εἰς ἅγιον ἀνακήρυξις. ᾈσματικὴ Ἀκολουθία.,ἐπιμ. Κων. Βλάχος, [ Ἱερὰ Μητρόπολις Καρπενησίου ], Ἀθῆναι 1983, σ. 167.

ΠΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ: 10 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1898 - 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1984

Ἀθησαύριστα τοῦ Πάνου Ι. Βασιλείου

«Ἂν τὰ Ἄγραφα σοῦ ξυπνοῦν τὴν ‘‘ἄλλη’’ Ἑλλάδα
ἡ Κρήτη σοῦ δίνει τὴν ταυτότητά της»[1]
Εἰσαγωγικὸ σημείωμα
Μία ἀπὸ τὶς πολύπλευρες πνευματικὲς δραστηριότητες τοῦ Πάνου Βασιλείου (Ἁγ. Τριάδα Ἀγράφων, 10 Αὐγούστου 1898- Ἀθήνα, 15 Ἀπριλίου 1984) ἦταν καὶ ἡ ἀρθρογραφία του στὸν ἀθηναϊκὸ ἀλλὰ καὶ τὸν τοπικὸ ἐπαρχιακὸ τύπο μὲ θέματα ἱστορικά, ἀρχαιολογικά, λαογραφικά, εἰκαστικά, πολιτικά κ.ἄ. Τὴν περίοδο 1936-1940, ὅταν ὑπηρετοῦσε ὡς ὑπάλληλος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης στὴν Κρήτη, ἀρθρογραφοῦσε στὴν ἡμερήσια ἐφημερίδα «Ἀνατολή» τοῦ Ἁγίου Νικολάου Λασηθίου Κρήτης μὲ τὸ φιλολογικὸ ψευδώνυμο «Ὁ Ξένος».[2]
Ἀπὸ τὸ περιεχόμενο τῶν δημοσιευμάτων του φαίνεται, πὼς παρὰ τὴν γεωμορφολογικὴ ἀλλὰ καὶ πολιτισμικὴ ἰδιαιτερότητα τῆς Μεγαλονήσου, σὲ σχέση μὲ τὰ ὀρεινὰ καὶ δυσπρόσιτα Ἄγραφα ἀπὸ ὅπου καταγόταν ὁ Π. Βασιλείου, ἀγάπησε αὐτὸν τὸν τόπο καὶ τοὺς ἀνθρώπους του καὶ συνδέθηκε μαζί του μὲ δεσμοὺς φιλίας καὶ σχέσεις  προσωπικές. Γνώρισε καὶ πρόβαλε μέσα ἀπὸ τὴν ἀρθρογραφία του τὴν ἱστορία καὶ τὸν πολιτισμὸ τῆς περιοχῆς καὶ συνέβαλε, μὲ τὴ δική του «Ἀγραφιώτικη» προσέγγιση, στὴν ἀνάδειξή τους. Ἀλλὰ καὶ ἡ τοπικὴ κοινωνία γνώρισε  καί «ἀγκάλιασε» ἕναν Ἀγραφιώτη λόγιο, τὸν ‘‘ἐκλεκτὸν διανοούμενον’’, ὅπως ἀποκαλεῖται σὲ εὐχαριστήριο ἄρθρο τῆς «Ἀνατολῆς», γιὰ ὅλα ὅσα ἔπραξε γιὰ τὴν πρόοδο τοῦ τόπου,  τόν «Ξένο», ὅπως ὑπέγραφε τὰ δημοσιεύματά του, καὶ τὸν ἔκαμε μέτοχο τῆς ἐντόπιας κουλτούρας καὶ παράδοσης. Τὰ ἄρθρα αὐτὰ τοῦ Π. Πασιλείου παραμένουν σχεδὸν ἄγνωστα, ἀθησαύριστα. Μὲ τὴν βοήθεια τοῦ καλοῦ συνεργάτη τῆς Βικελαίας Βιβλιοθήκης κ. Στέφανου Γρατσία ἐντοπίσαμε τὰ περισσότερα ἐξ αὐτῶν καὶ θεωροῦμε πὼς χρήζουν νέας δημοσιεύσεως· μὲ τὸν σχετικὸ σχολιασμό, βέβαια.
Δεῖτε ὅλο τὸ ἄρθρο ἐδῶ



[1]     http://www.pelasgikes-diadromes.gr/crete

[2]     Τρεῖς ὁμιλίες. Τιμητικὸ ἀφιέρωμα στὸν Πάνο Ι. Βασιλείου, [Ὁμοσπονδία Ρουμελιωτῶν Ἑλλάδος], Ἀθήνα 1978, σ. 68.

Δευτέρα, 1 Αυγούστου 2016

ΜΝΗΜΗ ΟΣΙΟΥ ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΟΥ

Ἐν Ἀθήναις τῇ 31Ἰουλίου 2016

τιμήθη ‒προεόρτως‒,στὴν Ἀθήνα, τὴν Κυριακὴ 31η Ἰουλίου 2016, στὸ  ἱερὸν μετόχιον τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων ὁδοῦ Σόλωνος τῆς Ἱ. Μ. Ἀσωμάτων Πετράκη, ἡ  μνήμη τοῦ ὁσίου Εὐγενίου τοῦ Αἰτωλοῦ, ἡ ὁποία συμφώνως μὲ τὴν Πράξη Ἁγιοκατατάξεώς του τιμᾶται στὶς 5 Αὐγούστου.

Ὁ λόγιος ἱερομόναχος Εὐγένιος Γιαννούλης (Μέγα Δένδρο Αἰτωλίας, περ. 1597 Μέγα– Μεγ. Βραγγιανὰ τῶν Ἀγράφων, 6 Αὐγούστου 1682) ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸν βίο του, τὸν ὁποῖο συνέταξε ὁ ἐπιφανέστερος τῶν μαθητῶν του Ἀναστάσιος ὁ Γόρδιος (Μεγ. Βραγγιανά, 1654 - 7 Ἰουνίου 1729) ἀλλὰ καὶ τὴν Ἀλληλογραφία του, μπορεῖ νὰ θεωρηθεῖ καὶ ὡς Ἀθηναῖος Ἅγιος καθὼς εἶχε ἐπισκεφθεῖ καὶ διαμείνει τὴν Ἀθήνα ὡς μαθητὴς τοῦ σπουδαίου Ἀθηναίου διδασκάλου τοῦ 17ου αἰ., τοῦ Θεόφιλου Κορυδαλλέα καὶ εἶχε σχέσεις καὶ γνωριμία μὲ τὶς διοικητικές, ἐκκλησιαστικὲς ἀλλὰ καὶ παιδευτικὲς Ἀρχὲς τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, ἰδιαίτερα μὲ τὴν ἀρχοντικὴ οἰκογένεια τῶν Μπενιζέλων ἀπὸ τὴν ὁποία καταγόταν καὶ ἡ ἁγία Φιλοθέη ἡ Ἀθηναία, ἡ κατὰ κόσμον Ρηγούλα Μπενιζέλου.


  Ὁ λειτουργὸς τοῦ Ὑψίστου, π. Νεκτάριος ἀναφέρθηκε στὴ μορφὴ καὶ τὸ ἔργο τοῦ τιμωμένου Ἁγίου στὴν πολὺ δύσκολη γιὰ τὸ Γένος καὶ τὴν Ὀρθοδοξία περίοδο ποὺ ἔζησε ὁ ὅσιος Εὐγένιος ὁ Αἰτωλός, ἐνῶ μὲ τὴν ἀπόλυση διανεμήθηκε στὸ ἐκκλησίασμα τετράπτυχο μὲ τὴν εἰκόνα τοῦ Ἁγίου, μὲ σύντομο βίο του, ἕνα σχόλιο τοῦ σύγχρονου διανοητῆ Ζήσιμου Λορεντζάτου (1915-2004) γιὰ τὸν Εὐγένιο Γιαννούλη τὸ ὁποῖο καὶ ἀνέγνωσε στοὺς πιστοὺς ὁ π. Νεκτάριος καὶ ἕνα τροπάριο τοῦ Ἁγίου, ποίημα Γερασίμου μοναχοῦ Μικραγιαννανίτου.
Ἱεροψάλτες ἦσαν ὁ κ. Νεκτάριος Φῦτρος καὶ ὁ κ. Ἐρωτόκριτος Κατωμέρης.Ὁ λειτουργὸς καὶ τὸ χριστεπώνυμο πλήρωμα εὐχήθηκαν εἰς τὸν ἀπόντα μὲν  Εὐγένιον, υἱὸν δέ τινος ἐκ τοῦ ἐκκλησιάσματος, πολλὰ τὰ ἔτη καὶ καλὴ ἐπιτυχία τῇ συνδρομῇ τοῦ Ἁγίου Εὐγενίουστὶς ἐξετάσεις γιὰ τὴν εἰσαγωγὴ εἰς τὴν ἐγγύτατα τοῦ Ναοῦ εὑρισκομένη Νομικὴ Σχολὴ τοῦ ΕΚΠΑ Ἀκολούθησε προσφορὰ γλυκισμάτων καὶ ἀναψυκτικῶν σὲ πλησιόχωρο ἀρχονταρίκι, ὅπου καὶ ἔγινε ἐκτενέστερη συζήτηση γιὰ τὸν βίο καὶ τὸ ἔργο τοῦ τιμωμένου Ἁγίου.


                                                                Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης